ADALAR DENİZİ İLE DOĞU AKDENİZ’DE ULUSLARARASI HUKUKA SAYGI ÇAĞRISI
Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis’in Türkiye kıyılarına son derece yakın konumdaki Meis Adası’na ziyareti, Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz’de uzun yıllardır devam eden hukuki ve güvenlik meselelerini yeniden gündeme getirmiştir. Türkiye ile Yunanistan arasındaki sorunların, özellikle Yunanistan’daki seçim dönemlerinde veya iç politikadaki sıkışıklıkların yaşandığı zamanlarda Türkiye karşıtı söylem ve eylemlerle yeniden gündeme taşınması, Türkiye kamuoyunda ciddi rahatsızlık oluşturmaktadır. Türkiye, komşuluk ilişkilerinin iç politika hesaplarına ve kısa vadeli siyasi hedeflere malzeme edilmemesi gerektiği kanaatindedir.
Tarih boyunca Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz’de ortaya çıkan gelişmeler dikkate alındığında, “Yunan
fırsatçılığı” olarak nitelendirilebilecek, Türkiye’nin başka güvenlik meseleleriyle meşgul olduğu dönemlerde yeni fiili durumlar oluşturma veya mevcut uyuşmazlıkları Türkiye aleyhine zorlayacak şekilde gündeme getirme anlayışının iki ülke arasındaki güven ortamına zarar verdiği açıktır.
On İki Ada meselesi de bu tarihsel ve hukuki çerçeveden bağımsız değerlendirilemez. Adalar 1912 yılında İtalya tarafından işgal edilmiş, 1923 Lozan Barış Antlaşması ile İtalya’nın egemenliğine bırakılmış ve 1947 Paris Barış Antlaşması’nın 14. maddesiyle İtalya tarafından Yunanistan’a devredilmiştir. Söz konusu düzenlemeler, bir taraftan Yunanistan’ın edinimini tartışmalı hale getirirken, diğer taraftan adaların silahsızlandırılmış statüsü bakımından önemli hukuki hükümler içermektedir.
Meis, Rodos, İstanköy ve diğer bazı adaların Anadolu kıyılarına olan coğrafi yakınlığı, bölgedeki güvenlik ve deniz yetki alanları meselelerinin Türkiye açısından taşıdığı stratejik önemi açıkça ortaya koymaktadır. Türkiye’nin kıta sahanlığı, deniz yetki alanları ve diğer hak ve menfaatleri uluslararası hukuk çerçevesinde korunması gereken meşru haklardır.
Yunanistan’ın, kendisine silah ve askeri imkânlar sağlayan üçüncü ülkelerin bölgesel hesaplarında bir vekil güç veya araç hâline gelmesi, Adalar Denizi’ndeki sorunların çözümüne değil, yeni gerilimlere hizmet edecektir. Yunanistan’ın güvenlik ve dış politika tercihlerini üçüncü ülkelerin desteğine dayanarak Türkiye’ye karşı bir dengeleme veya baskı aracı hâline getirmesi, yalnızca Türkiye açısından değil, Yunanistan’ın kendi uzun vadeli çıkarları bakımından da ciddi sonuçlar doğurabilecek bir yaklaşımdır.
Yunanistan’ın üçüncü ülkelerin desteğine güvenerek Türkiye karşısında kalıcı bir stratejik üstünlük sağlayabileceğini düşünmesi, tarihi ölçekte büyük bir yanılgı olacaktır. Bölgedeki hiçbir dış aktörün kendi çıkarlarını Türkiye ve Yunanistan’ın kalıcı barış ve istikrar ihtiyacının önüne koymayacağı varsayılmamalıdır. Tarih, büyük güçlerin bölgesel hesaplarının değişebildiğini ve dış desteğe dayalı politikaların kalıcı güvenlik garantisi oluşturmadığını defalarca göstermiştir.
Türkiye, tarihi ve coğrafi gerçekliklerinin yanı sıra taraf olduğu uluslararası antlaşmalardan ve uluslararası hukuktan doğan hak ve menfaatlerini koruma konusunda kararlıdır. Bu kararlılık, mevcut uluslararası hukuk düzeninin bütün taraflarca aynı ciddiyetle uygulanması gerektiğini ifade etmektedir. Yunanistan’ın iç siyasi hesaplarla Türkiye’ye yönelik provokatif adımlara başvurması, Türkiye’nin barış iradesinin veya sabrının sınanması olarak görülmemelidir. Türkiye, çevresinde devam eden savaşlar ve güvenlik krizleriyle meşgul olduğu dönemlerde dahi Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerinden vazgeçemez.
Türkiye, milli menfaatleri ve güvenliği gerektirdiğinde, tarih ve coğrafyanın yanı sıra uluslararası
hukukun kendisine tanıdığı bütün meşru, diplomatik, hukuki ve siyasi imkânları kullanacaktır. Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz yeni gerilimlerin değil, uluslararası hukuka, karşılıklı saygıya ve hakkaniyete dayalı kalıcı bir barışın alanı olmalıdır.
Türkiye’nin barış iradesi güçlüdür; ancak bu irade hiçbir şekilde zafiyet olarak değerlendirilmemelidir. Türkiye’nin sabrı denenmemeli, uluslararası hukuktan doğan hakları ve meşru güvenlik hassasiyetleri göz ardı edilmemelidir.
